الف) سوره هـل أتـي

ـ  مجاهد از ابن عباس درباره شأن نزول اين سوره چنين روايت کرده است:

حسن(ع) و حسين(ع) بيمار شدند. رسول خدا(ص) و همه مردم به عيادت آمدند و به علي(ع) گفتند: يا اباالحسن، کاش براي فرزندانت نذري مي کردي!

علي (ع) گفت: اگر شفا يافتند، براي سپاس از خداي عزوجل، سه روز روزه مي گيرم. فاطمه(س) و خادم آنها، فضه، نيز چنين گفتند.

حسن(ع) و حسين(ع) شفا يافتند، و چون در خانه آل محمد(ص) توشه اي نبود، علي(ع) نزد شمعون رفت و سه پيمانه جو قرض گرفت و به خانه آورد.

فاطمه(س) با يک پيمانه آن نان تهيه کرد. علي(ع) با رسول خدا(ص) نماز گزاردند و به منزل بازگشتند و غذا را فراروي خود نهادند .

مسکيني در خانه آمد و گفت: سلام بر شما اهل بيت محمد (ص) ، من مسکيني مسلمان زاده ام ، غذايم دهيد تا خدا از سفره هاي بهشت غذايتان دهد.

علي(ع) دستور داد تا غذا را به او بدهند و در آن روز و آن شب چيزي جز آب نخوردند.

روز دوم فاطمه(س) يک پيمانه ديگر آرد کرد و با آن نان فراهم ساخت، و چون غذا را فراروي خود نهادند،

يتيمي سر رسيد و بر در خانه ايستاد و گفت: سلام بر شما اهل بيت محمد (ص) ، يتيمي از اولاد مهاجرانم که پدرم شهيد شده است.

غذا را به او دادند و يک روز ديگر خويشتنداري کردند و جز آب نخوردند.

روز سوم فاطمه(س) پيمانه باقيمانده را برگرفت و آرد کرد و نان پخت. علي(ع) با پيامبراکرم(ص) نماز گزاردند و بازگشتند ، و چون غذا را فراروي خود نهادند ،

اسيري بر در خانه ايستاد و گفت: سلام بر شما اهل بيت نبوت ، اسيرمان مي کنيد و غذايمان نمي دهيد ؟ غذايم دهيد که من اسيرم .

غذا را به او دادند و سه روز و سه شب خويشتنداري کردند و جز آب نخوردند.

رسول خدا(ص) نزد آنان رفت و شدت گرسنگي آنها را ديد . خداي سبحان اين آيات را فرو فرستاد:

بسم الله الرحمن الرحيم.

_____________________________________

[9]. سوره انسان، آيه 1-9.
[10]. ابن اثير، اسدالغابه، ج 5، ص 530.

.

ب) آيه ايثار








ابوهريره مي گويد:

«  مردي نزد پيامبر آمد و از گرسنگي شکوه کرد. پيامبر او را به خانه زنانش فرستاد و آنها گفتند: چيزي جز آب نداريم.

آن حضرت فرمود: چه کسي در اين شب اين مرد را درمي يابد؟

علي گفت: من يا رسول الله!

سپس نزد فاطمه آمد و او را از ماجرا آگاه کرد. او گفت: چيزي جز غذاي اين دخترک نداريم، ولي مهمانمان را بر خود ترجيح مي دهيم.

علي گفت: دخترک را بخوابان و من نيز چراغ را به خاطر اين مهمان خاموش مي کنم. فاطمه چنان کرد، و آن مهمان شام خورد، و چون

صبح شد خداي سبحان آيه « و يؤثرون علي انفسهم...  » را نازل فرمود. » [12]

__________________________________________

[11]. سوره حشر، آيه 9.
[12]. حاکم حسکاني، شواهدالتنزيل، ج 2، ص 246.

ج) آيه مباهله







ــ  در « الصواعق المحرقه  » از جابر بن عبدالله چنين نقل شده است:

«  هيئت نمايندگي نجران، رئيس و مرئوس، نزد رسول خدا(ص) آمدند و پيامبر آنان را به اسلام فراخواند.

گفتند: ما پيش از تو اسلام آورديم.

پيامبر (ص) فرمود: دروغ مي گوييد، اگر بخواهيد، شما را به آنچه از اسلام بازتان مي دارد آگاه مي کنم.

گفتند: آگاهمان کن.

فرمود: عشق به صليب و شرب خمر و خوردن گوشت خوک. سپس آنان را به مباهله فراخواند و آنان وعده اش دادند که صبح فردا حاضر شوند.

صبح فردا، رسول خدا(ص) دست علي و فاطمه و حسن و حسين را گرفت و مسيحيان را به مباهله فراخواند ؛ اما آنان از آمدن سر باز زدند و

به پرداخت خراج رضايت دادند.

پيامبر (ص) فرمود: سوگند به آنکه مرا به حق فرستاد، اگر آمده بودند، اين بيابان آتش بار مي شد.

آن گاه اين آيه نازل شد:  « فقل تعالوا ندع ابناءنا و ابناءکم...ثم نبتهل... . »

ــ  « شعبي »  مي گويد:

« ابناءنا  »  در آيه، « حسن و حسين »  هستند،

و « نساءنا » ، « فاطمه »

و «  انفسنا  » ، « علي بن ابي طالب(ع) » .

ــ  « ابن حجر » مي گويد:

«  دارقطني روايت کند که علي(ع) در روز شورا، با اهل شورا احتجاج کرد و به آنها گفت:

شما را به خدا سوگند مي دهم، آيا در بين شما کسي هست که از من به رسول خدا(ص) نزديک تر باشد؟

آنکه پيامبر او را نفس خود قرار داده و فرزندانش را فرزندان خود خوانده، کسي جز من است؟

گفتند: هرگز، هرگز [14] !....  »

_______________________________________

[13]. سوره آل عمران، آيه 61.
[14]. ابن حجر، الصواعق المحرقه، ص 93.

.

.

د) آيه فائزون









ــ  از «  عبدالله بن مسعود  » چنين نقل شده است:

«  مراد از آيه « اني جزيتهم اليوم بما صبروا ... »   علي بن ابي طالب و فاطمه و حسن و حسين است

که در دنيا بر طاعت خدا و فقر و گرسنگي صبوري کردند و از معاصي دوري جستند و در بلاها شکيبايي ورزيدند.

آري، آنان رستگاران و نجات يافتگان از حسابند.  »  [16]

______________________________________

[15]. سوره مؤمنون، آيه 111.
[16]. حاکم حسکاني، شواهدالتنزيل، ج 1، ص 4.
.

.

هـ) آيه تطهير




ــ  از ام سلمه چنين نقل شده است:

«  پيامبر در خانه من بود که فاطمه(س) با ظرف حريره وارد شد و نزد آن حضرت رفت.

پيامبر به او فرمود: شوهر و فرزندانت را بخوان. علي و حسن و حسين نزد ايشان آمدند و حريره خوردند. آن حضرت در بستر خويش

و بر روي کسا نشسته بود و من در اتاق خود نماز مي خواندم که خداي عزوجل آيه : « انما يريد الله ليذهب عنکم الرجس اهل البيت

و يطهرکم تطهيراً  » را نازل فرمود. آن حضرت دنباله کسا را برگرفت و بر آنها پوشانيد و بعد دست خود را بيرون آورد و به سوي آسمان

اشاره کرد و گفت:

  «  خداوندا، اينها اهل بيت و خواص من هستند؛ پليدي را از آنان دور کن و پاک و پاکيزه شان گردان. »

من سر خود را داخل اتاق کردم و گفتم: يا رسول الله، من هم با شمايم؟

فرمود : تو عاقبت به خيري.  »  [18]

ــ  از انس بن مالک نقل شده است که پيامبر تا شش ماه که براي اقامه نماز صبح از مقابل خانه فاطمه (س) مي گذشت، مي فرمود:





__________________________________________

[17]. سوره احزاب، آيه 33.
[18]. ابن حنبل، المسند، ج 6، ص 393. مسلم نيز اين حديث را در صحيح خود آورده است.
[19]. بلاذري، احمد بن يحيي، انساب الاشراف، ج 1، ص 215.


.

.

و) آيات مرج البحرين يلتقيان










از « ضحاک » چنين نقل شده است:

منظور از « مرج البحرين يلتقيان  » ، علي و فاطمه  ؛

منظور از «  بينهما برزخ لا يبغيان  » ،  پيامبر است  ؛

و منظور از «  يخرج منهما اللؤلؤ و المرجان  » ، حسن و حسين .  [21]




.

.

ز) آيه الحاق ذريه








از ابن عباس نقل شده است که :

آيه  «  والذين آمنوا و اتبعتهم ذريتهم...  »  درباره   «    پيامبر و علي و فاطمه و حسن و حسين   » نازل شده است.




___________________________________

[22]. سوره طور، آيه 21

.

.

ح) آيه مودّت




ــ  از ابن عباس نقل شده است  :

«  هنگامي که آيه مودت نازل شد، گروهي گفتند:  يا رسول الله، خويشاوندان شما که مودت آنها بر ما واجب شده، کيانند؟

فرمود: علي و فاطمه و دو پسر آن دو [24] .

و از آن موارد نيز اين آيه که خداوند مي فرمايد: «  اولئک الذين يدعون  ...  » [25]

عکرمه در شأن نزول اين آيه چنين مي گويد: «  اولئک الذين يدعون  ...  » [25]   منظور از آيه فوق پيامبر(ص)، علي، فاطمه، حسن و حسين(ع) است.




___________________________________

[23]. سوره شوري، آيه 23.
[24].طبري، محب الدين، ذخائر العقبي، ص 25؛ ابن حجر، الصواعق المحرمه، ص 101؛ شبلنجي حنفي، نورالابصار، ص101.
[25]. سوره اسراء، آيه 57.

.


با سلام خدمت کاربران محترم

مطالبی که در این تاپیک ارائه شد ، برگرفته از کتاب گران قدر « علیٌ (علیه السلام) فی القرآن »   تألیف علامه سید مرتضی عسکری (ره) هست

که برای مطالعه بخش های دیگر کتاب می توانید به تاپیک های زیر مراجعه بفرمایید . ( روی نام تاپیک مورد نظر کلیک کنید . )

موفق باشید








.