کاربر گرامی ورود شما را به انجمن خیر مقدم عرض میکنیم. جهت استفاده از تمامی امکانات سایت باید عضو شوید. جهت عضویت اینجا را کلیک کنید.


پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) : « همانا من برای کامل کردن فضائل اخلاقی مبعوث شده ام »
امروز چهارشنبه 19 اسفند 1388 07:14

همه زمانها با ساعت محلی UTC + 3:30 تنظیم شده اند





ارسال موضوع جديد پاسخ به موضوع  [ 3 پست ] 
نويسنده محتواي پيام
 موضوع پست: *** حقّ و باطل در نهج البلاغه ***
پستارسال شده در: شنبه 22 تیر 1387 03:27 
Super Moderator
Super Moderator
نماد کاربر

تاريخ عضويت :
جمعه 11 آبان 1386 15:06

پست : 1833

تشکر کرده اید :
5932
تشکر شده : 4997 مرتبه به 1470 پست

 

آفلاين

 

بسم الله الرحمن الرحیم


حقّ و باطل در نهج البلاغه



محمّد تقى فلسفى

مسئله جنگ از جنبه علل و عوامل اجتماعى، مى‏تواند مبادى و منشأهاى متعددى داشته باشد.

من در فرصتى كه پديد آمده، قصد دارم با مرورى به دوران كوتاه حكومت على (ع)، انگيزه‏ها و عوامل مؤثر در جنگهاى حضرت را مورد بحث قرار دهم.

براى اين منظور، لازم مى‏دانم بحثى پيرامون كلمه
«حق» در نهج البلاغه انجام دهم.

چرا كه بنظر من اين بحث مى‏تواند بسيارى از ابهامات را در اين زمينه برطرف كند.


از جمله خطبه‏هائى كه مناسب اين بحث تشخيص داده شد، خطبه‏اى است كه حضرت در آن، به مسئله اختلاط و امتزاج باطل با حق اشاره ميكنند و

تصريح مى‏فرمايند كه:


«چنانچه حق با باطل ممزوج نمى‏شد، فتنه‏هاى معاندين نيز بوقوع نمى‏پيوست».

«إنّما بدء وقوع الفتن: أهواء تتّبع، و أحكام تبتدع، يخالف فيها كتاب اللّه»  


همانا آغاز وقوع فتنه‏ها دو چيز است:

هواهاى نفسانى كه مورد پيروى كوركورانه واقع ميشوند، و دستورات و قوانين بدعت گذارى شده كه مخالف كتاب خداست.

«و يتولّى عليها رجال رجالا على غير دين اللّه»

و در دوران فتنه‏ها انسانها در اثر تقليد از رجال گمراه، بر طريق غير دين خدا گام مى‏گذارند.

«فلو أنّ الباطل خلص من مزاج الحقّ لم يخف على المرتادين»

اگر چنانچه باطل ممزوج با حق نمى‏شد بر طالبين حقيقت، باطل آشكار مى‏شد.

«و لو أنّ الحقّ خلص من لبس الباطل، انقطعت عنه ألسن المعاندين»

و اگر چنانچه حقيقت از پوشش باطل خلاص مى‏شد، زبان معاندينى كه حق را بهانه عناد خويش كرده‏اند، قطع مى‏شد.

«و لكن يؤخذ من هذا ضغث، و من هذا ضغث، فيمزجان فهنا لك يستولي الشّيطان على أوليائه، و ينجوا الّذين سبقت لهم من اللّه الحسنى»

لكن اينها مقدارى از حق را با اندكى از باطل ممزوج و مختلط ميكنند، و بدين گونه شيطان بر يارانش مستولى مى‏گردد،

امّا آنهائى كه مصداق
«سبقت لهم من اللّه الحسنى» هستند نجات مى‏يابند.

حق و باطل

كلمه «حق» در نهج البلاغه به دو طريق استعمال گشته است: يكى حق در برابر ناحق بمعناى «عدل» در برابر «ظلم» .

ديگر حق بمعناى
«صحيح» در برابر باطل به معناى «ناصحيح» .

عدم رعايت و ترك اين دو جهت توسط مردم، منشأ و پيدايش جنگهاى دوران حكومت امير المؤمنين شد.

امير المؤمنين (ع) پايه حكومت خويش را بر اساس اقامه عدل، و باز گرداندن امور اجتماعى به مجارى اسلامى خويش، بنا نهاد:


تقسيم بيت المال بر اساس عدل اسلامى، عزل و نصب‏ها و جنگ و صلح‏ها بر اساس عدل اسلامى و... اما در جامعه‏اى كه در فراز و نشيب

حوادث پس از رسول اكرم (ص)، از معيارهاى اسلامى فاصله گرفته، و بدعت‏هاى خطرناكى در دين انجام يافته است و قوميّت پرستى و

باند بازى و باج دادن حكومت به چهره‏ها و شخصيت‏هاى سرشناس، بعنوان يك معيار حكومتى پذيرفته شده است، اجراى عدلى كه مورد نظر

امير المؤمنين (ع) است، طبعا دشوارى‏هاى فراوانى در پى خواهد داشت. توقعات و تمنّيات و هواهائى كه قبل از حاكميّت على (ع) مورد پيروى

و تبعيّت واقع شده‏اند، با اهداف امير المؤمنين مغاير است. لذاست كه عدل على (ع) براى بسيارى از افراد و اشخاص منحرف بهيچ وجه قابل تحمل نيست.


«فالحقّ أوسع الأشياء في التّواصف، و أضيقها في التّناصف»

«حق» ، براى آنكه پيرامونش سخن گفته شود و شعار داده شود و تبليغات انجام گيرد، زمينه بسيار وسيع و گسترده‏اى دارد، زيرا انسانها همه خواستار

حق‏اند و فطرتا بدنبال حقيقت مى‏باشند. بنا بر اين حتى اشخاص منحرف هم ادعاى حقيقت مى‏كنند و هيچ انسانى نيست كه براى تبليغ عمل خويش،

ادعاى حق بودن نكند. لكن در مقام عمل، اجراى حق و عدل، دشوارترين كارها، و زمينه عملى آن، محدودترين زمينه‏هاست.



بتاريخ بر مى‏گرديم.

جنگ جمل را براى چه به راه انداختند حضرت، خود در نهج البلاغه اين مطلب را روشن مى‏سازند. يكى از عوامل آن جنگ،اين بود كه طلحه و زبير،

بعنوان دو صحابى معروف پيامبر و دو شخصيت برجسته مملكت اسلامى، در آغاز حكومت امير المؤمنين براى باج خواهى باچرب زبانى سخن از

مشورت كردن حضرت با ايشان در امر حكومت بميان آوردند. آن دو به حضرت اعتراض داشتند كه چرا در امور مملكتى، آنها را مشاور و معاون خويش

قرار نمى‏دهد. و حضرت در پاسخشان فرمود:


«لقد نقمتما يسيرا، و ارجأتما كثيرا. ألا تخبرانى، أيّ شي‏ء كان لكما فيه حق دفعتكما عنه أم أيّ قسم استأثرت عليكما به أم اىّ حقّ رفعه إلىّ احد

من المسلمين ضعفت عنه، أم جهلته، ام أخطأت بابه و اللّه ما كانت لي في الخلافة رغبة و لا في الولاية إربة و لكنّكم دعوتمونى اليها و حملتمونى عليها»


  «همانا از «اندك» ناراضى بوديد، و «بسيار» را پشت سر انداختيد. به من نمى‏گوئيد كه در چه چيز حق داشتيد كه آنرا از شما منع كردم يا كدام نصيب‏و

بهره‏اى بوده كه خود برداشته و بشما نداده‏ام يا كدام حق و مسئله‏اى بوده كه مسلمين پيش من آورده باشند و من از آن عاجز و ناتوان مانده باشم،

يا نسبت به آن جهل داشته در آن اشتباه كرده باشم بخدا سوگند من خواستار حكومت بر شما نبودم، شما مرا وادار كرديد و به آن دعوت نموديد.»


و اين منطقى‏ترين و مؤثرترين جوابى است كه مى‏توان نسبت به افرادى چون طلحه و زبير داد و حتى در شرايط حساسى كه باند «بنى اميّه» بعنوان

خطرناك‏ترين دشمن براى حكومت اسلامى، در همه جا حضور مؤثّر دارند، و بدعت‏ها و فتنه‏ها در گوشه و كنار جامعه اسلامى در حال شكل گيرى است،

باز هم امير المؤمنين حاضر نيست تا در مقابل طلحه و زبير كه حق و باطل را بهم ممزوج كرده‏اند، سازشكارى و يا باج دهى كند. لذا پرده از چهره

فريب كارشان بكنار رفت و معلوم شد كه آنان براستى خواهان مصلحت و خير مملكت اسلامى نبودند، بلكه بدنبال قدرت بودند، و سر انجام جنگى

ناخواسته بر امير المؤمنين تحميل شد.



ادامه دارد...


بازگشت به بالای صفحه
 مشخصات ايميل  
تشکر کرده اید 

کاربران زیر از مائده آسمانی به خاطر این پست تشکر کرده اند:
عاشورايي
 موضوع پست:
پستارسال شده در: يکشنبه 23 تیر 1387 21:13 
Super Moderator
Super Moderator
نماد کاربر

تاريخ عضويت :
جمعه 11 آبان 1386 15:06

پست : 1833

تشکر کرده اید :
5932
تشکر شده : 4997 مرتبه به 1470 پست

 

آفلاين

 

بسم الله الرحمن الرحیم


اما در چنين شرايطى امير المؤمنين كه براى خدا مى‏جنگيد، هيچ بيم و ترديد بخود راه نمى‏دهد، اگر چه خونهاى بسيارى از معاندان هم بر زمين ريزد.

و در اين باره فرمود:


«ألا و إنّ الشّيطان قد جمع حزبه، و استجلب. خيله و رجله، و انّ معي لبصيرتى: ما لبّست على نفسي، و لا لبّس عليّ».  

هان زنهار كه بتحقيق شيطان حزب خويش را گردهم آورد، و لشكر خويش را بسيج نمود. و من بتحقيق بر اساس بصيرت و بينش الهى خود حركت ميكنم

و هيچ حقيقتى بر من پوشيده و آميخته با باطل نيست.»


من اسلام و قرآن را بهتر از هر كس مى‏شناسم و در اجراى حكم خدا از هيچ حادثه و جنگى بيم ندارم... به اين ترتيب امير المؤمنين با قاطعيت اقدام نموده

وفتنه جمل را فرو نشاند. اما البته در مسايل اجتماعى و سياسى كار بهمين جا خاتمه نمى‏يابد.

پيامدها و اثرات اجتماعى يك چنين جنگ خونينى، بطور اجتناب ناپذيرى براى حكومت امير المؤمنين (ع) مسئله ساز مى‏شود.


طلحه و زبير و بسيارى از بزرگان كشته ميشوند. عايشه أمّ المؤمنين آن گونه شكست مى‏خورد... مردم گاه دچار شبهه ميشوند.

ماجرا چيست چه كسى بحق است و چه كس بر باطل در اين سوى ميدان اصحاب و بزرگان هستند و در آن سوى ميدان نيز... و اين گونه ترديدها حتى در ميان

اصحاب امير المؤمنين نيز مشاهده مى‏شود.


«حارث بن حوط» پس از واقعه جمل، از حضرت مى‏پرسد:

«أ تراني اظنّ أصحاب الجمل كانوا على الضّلالة»


و حضرت پاسخ دادند:

«يا حارث، انّك نظرت تحتك و لم تنظر فوقك فحرت».

اى حارث، تو بجاى آنكه به بالاى سرت نگاه كنى به زير پايت چشم دوخته‏اى. بجاى آنكه افق ديدت را گسترده كنى و امام خويش را دنبال كنى،

به ظواهر امور جزئيّه مشغول و معطّل مى‏گردى. فلذا حيران و گيج مى‏شوى.

«انّك لم تعرف الحقّ فتعرف من أتاه، و لم تعرف الباطل فتعرف من أتاه»

تو حق را نمى‏شناسى تا پيروانش را بشناسى. و باطل را نمى‏شناسى تا اهلش را بشناسى.

پس چگونه مى‏توانى در باطل نبودن اصحاب جمل سخن بگوئى اتّفاقا شبيه همين سخن را حضرت به شخصى بنام «حارث همدانى» فرمودند:

«الحقّ لا يعرف بالرّجال»

حق با اشخاص و افراد سنجيده و شناخته نمى‏شود.

بلكه

«عرّف الحقّ تعرف أهله»

تو حق را بشناس، آن گاه تشخيص اين كه كدام گروه بر حق است و كدام ناحق است آسان خواهد بود.



حق در مقابل باطل

گفتيم كلمه حق، به معناى عدل كه در مقابل ظلم و جور مطرح بود، يك سلسله مسائلى را در دوران حكومت على (ع) (بواسطه اجراى اين حق و عدل)

بدنبال داشت. امّا حق به معناى دومى كه در مقابل باطل استعمال شده است نيز مطرح بود. تا زمان جنگ صفين، اجراى «عدل» بود كه مسئله ساز

حكومت امير المؤمنين بود، اما در ماجراى حكمين و قضاياى مربوط به خوارج، «حق» در مقابل «باطل» مطرح مى‏شود. كه در اين معناى دوم، مسئله،

جنبه عقيدتى و ايدئولوژيكى پيدا ميكند. «كلمة حق يراد بها الباطل». اينجاست سخن از «كلمه حق» مطرح است كه از آن، «معنا و مقصد باطل»،

اراده شده است.

شعارى كه خوارج در تشكلاتشان (در يك صحرائى بنام «حرورا» و نيز در مواقع ديگر) مطرح مى‏كردند
«لا حكم الّا للّه و لو كره المشركون» بود.

امير المؤمنين (ع) در برابر شعار و تبليغات اين گروه روش ملايمت و پرهيز از درگيرى و خونريزى را در پيش گرفتند.

خط مشى حضرت اين بود كه ما دام كه جريان خوارج به شكل يك جريان عقيدتى و سياسى در جامعه مطرح است، و هنوز جنبه نظامى و محاربه

با حكومت اسلامى را بخود نگرفته، با آنها نجنگد.

زيرا ما دام كه دست به ترور و آدم كشى و سرقت مسلحانه و... نزده‏اند، تنها بعنوان يك طرز تفكّر جاهلانه، و يك سلسله معتقدات آلوده به تعصّب مطرح‏اند.

حتى اين گروه، در هنگام تجمع مردم در مسجد، به ميان مردم مى‏آمدند، و با درشت خوئى و بى ادبى شعار خود را مطرح مى‏كردند.

(و گاه خطبه امير المؤمنين را قطع مى‏كردند، و يا حتى در ميان نماز جماعت، آياتى را كه براى حبط عمل مشركين نازل شده است خطاب به امير المؤمنين

قرائت مى‏كردند كه:
«لئن اشْرَكْتَ لَيَحْبطنَّ عملُك وَ لَتَكُونَنَّ من الخاسِرينَ» ، معهذا حضرت با بزرگوارى عجيب و صبرى جميل، با برخورد منطقى و روش تربيتى

اسلامى با اينان برخورد مى‏كردند.


حرف خوارج اين بود كه معاويه و على (ع) در قضيه قبول حكميت، هر دو تن مرتكب شرك شدند. لذا بايد همه برگرديم به صحرائى كه در آن، صحنه جنگ

صفّين واقع شد. و سپس سه روز از خداوند طلب آمرزش كنيم، و پس از آن جنگ را با لشكر شام آغاز كنيم. حضرت مى‏گفتند:
پس چرا شما اين موضع تند

ضد معاويه‏اى را آن روز كه در جنگ صفين فقط چند گام با پيروزى فاصله داشتيم، نگفتيد جواب مى‏دادند: كه ما آن روز خسته بوديم و در جنگ زخمى زياد

داده بوديم. امّا الآن متوجه اشتباه خود شده‏ايم. حضرت مى‏فرمود: آن روز كه من شما را به ادامه جنگ با معاويه تشويق كردم و شما تن به حكميت داديد،

من ناچار مجبور به قبول حكميت شدم و با دشمن پيمان بستم. امروز ديگر نمى‏توانم نقض پيمان بكنم. پيامبر خدا با مشركان هم پيمان مى‏بست و هرگز

پيمان شكنى نمى‏كرد. و لكن اينان همچنان بر شعار باطل خويش اصرار مى‏ورزيدند.


امير المؤمنين خود در باره شعار فريبنده «لا حكم الّا للّه» چنين فرمود:

«كلمة حقّ يراد بها لباطل نعم إنّه لا حكم الّا للّه، و لكن هولاء يقولون: لا إمرة الّا للّه. و انّه لا بدّ للنّاس من أمير برّ أو فاجر» :

اين شعار، كلمه حقى است كه با آن هدف باطلى را اراده كرده‏اند. آرى «حكم» فقط از آن خداست، امّا اين جمعيت (خوارج) مى‏گويند هيچ «امارتى» نيست

مگر براى خدا اما بالاخره مردم براى اداره امورشان نيازمند يك اميرى هستند خواه صالح و نيكوكار باشد، خواه فاجر و بد كار.


اينجا ملاحظه مى‏شود كه كلمه «حق» در مقابل «باطل» بكار رفته است نه در برابر «ظلم».

«ابن ميثم» در شرح اين جمله حضرت مى‏گويد:

اين كلام و شعار «لا حكم الّا للّه» كه كلمه‏ايست حقّ اما بدان اراده امرى باطل را كرده‏اند، در حقيقت معلول و مولود خدعه‏هائى بود كه بذرش را اصحاب

معاويه در اذهان خوارج كاشتند. پس از آنكه چند گامى تا شكست نهائى فاصله نداشتند، قرآنها را به نيزه كردند و فرياد زدند كه اى مسلمين ميان ما و

شما قرآن حكومت كند.

اين كلمه‏اى حق بود اما قصد آنان تنها نجات معاويه از شكست، و هدف باطل ايشان سست كردن مسلمين بود. و امروزه ما همين روش را در صلح جوئى

صدام در جريان جنگ تحميلى مشاهده مى‏كنيم كه تنها هدف آن، تجديد قوا و تجهيز نيرو است و بس.


و من در اينجا احساس وظيفه ميكنم كه هشدار دهم به تمام‏كسانى كه سخن من را مى‏شنوند:

هشيار باشيد امروز جنگ عراق عليه ما، جنگ كفر است عليه اسلام، جنگ تمام مستكبرين جهانى است عليه مسلمين،


جنگ شيطان است با دين خدا، جنگ رذالت است در مقابل شرف و آزادى.


امروز ملت ايران بر سر يك دو راهى بزرگ قرار گرفته است: يا كشته بدهد، معلول و مجروح بدهد، بمب‏ها و موشك‏ها را تحمل كند،

حصر اقتصادى را بپذيرد، اما آزاد و مستقل و آقا بماند. و يا آنكه در برابر مطامع دشمنان، سازش و تسليم را پيش گيرد و تن به صلحى ذلت بار بدهد.

من امروز، در اين كنگره‏اى كه بنام على (ع) تشكيل شده است، يك جمله‏اى را از آن حضرت نقل ميكنم كه معتقدم اين جمله، با شرايط امروز ايران

تناسب كامل دارد.


عن علي (ع) «ليس العاقل من يعرف الخير من الشّر و لكنّ العاقل من يعرف خير شرّين».



خداوند منافقين و مرتجعين منطقه را رسوا و نابود،

و لشكر اسلام را پيروز،

و در فرج آقا و صاحبمان حضرت ولى عصر (عج) تعجيل بفرمايد،

و نايب او را تا آن زمان بسلامت بدارد.


و السّلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته


بازگشت به بالای صفحه
 مشخصات ايميل  
تشکر کرده اید 

کاربران زیر از مائده آسمانی به خاطر این پست تشکر کرده اند:
عاشورايي, علی اصغر حسین, قهرمان علقمه
 موضوع پست: Re: *** حقّ و باطل در نهج البلاغه ***
پستارسال شده در: دوشنبه 21 دی 1388 15:29 
Iron
Iron

تاريخ عضويت :
يکشنبه 4 مرداد 1388 10:48

پست : 97

محل سکونت :
تهران

تشکر کرده اید :
141
تشکر شده : 189 مرتبه به 75 پست

 

آفلاين

 

:smile:   :smile:   :smile:


بازگشت به بالای صفحه
 مشخصات ايميل  
تشکر کرده اید 
نمايش پست ها:  مرتب سازي بر اساس  
ارسال موضوع جديد پاسخ به موضوع  [ 3 پست ] 

همه زمانها با ساعت محلی UTC + 3:30 تنظیم شده اند


کاربران حاضر

کاربران حاضر در اين انجمن: - و 1 مهمان


شما نمي توانيد موضوع جديدي در اين انجمن ايجاد کنيد
شما نمي توانيد به مباحث در اين انجمن پاسخ دهيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن ويرايش کنيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن حذف کنيد
شما نمي توانيد فايل هاي پيوست در اين انجمن ارسال کنيد

جستجو براي:
پرش به:  


News News Site map Site map SitemapIndex SitemapIndex RSS Feed RSS Feed Channel list Channel list

Powered by phpBB & CentralClubs

[ Time : 0.962s | 21 Queries | GZIP : On | Load : 8.31 ]
 آمار بازدید سایت درباره ما عقاید مهم  Seo Powered by  MyPagerank.Net