همچنين در نقل صحيح بخاري (حديث شمارة3913) و به نقل صحيح مسلم (حديث شمارة3304) به ترتيب،
دربارة موضعگيريهاي حضرت زهرا(سلام الله علیها) ميخوانيم:
مرحلة اول: فَوَجَدَتْ فاطِمَهُ عَلي ابي بَكْرٍ.
فاطمه بر ابوبكر غضبناك شد.
مرحلة دوم: فَهَجَرَتْهُ.
لذا با او قطع رابطه كرد.
مرحلة سوم: َ فَلَمْ تُكَلِّمْهُ.
لذا با او سخن نگفت.
مرحلة چهارم :حَتّي تُوَفِّيَتْ.
اين سخن نگفتن استمرار داشت، تا از دنيا رفت.
توجه در اين نقل، عبارت فَهَجَرَتْهُ پس از عبارت فَوَجَدَتْ فاطِمَهُ عَلي ابي بَكْرٍ قرار دارد.
به عبارت ديگر، فَهَجَرَتْهُ نتيجه و محصول فَوَجَدَتْ فاطِمَهُ عَلي ابي بَكْرٍ و فعل فَلَمْ تُكَلِّمْهُ
نتيجه و محصولِ دو فعل «غضب» و «قطع رابطه» ميباشد و همين دلايل، نميتوان آن را به «سكوت ناشي از قانع شدن» تفسير كرد.
جالبتر آن كه دو فعل فوق، يعني: «خشم و غضب بر ابوبكر» و «قطع رابطه با ابوبكر» كه فَلَمْ تُكَلِّمْهُ محصول
و نتيجة اين دو فعل ميباشد، در نصوص متعدّدي قابل مشاهده است:
سند شمارة 1) فَغَضِبَتْ فاطِِمَهُ فَهَجَرَتْهُ فَلَمْ تَزَلْ بِذلِكَ حَتّي تُوُفِّيَتْ.
فاطمه بر ابوبكر غضب نمود و با او قطع رابطه كرد و تا زنده بود اين حالت استمرار داشت.
سند شمارة 2) َ فَغَضِبَتْ وَ هَجَرَتْ ابابَكْرٍ حَتّي تُوُفِّيَتْ.
[فاطمه] بر ابوبكر غضبت كرد و تا زنده بود با او قطع رابطه نمود و غضبش [بر ابوبكر] استمرار داشت.
سند شمارة 3) فَلَمْ تَزَلْ مُهاجِرَتُهُ حَتّي تُوُفِّيَتْ.
سند شمارة 4) فَلَمْ تَزَلْ مُهاجِرَهُ لَهُ حَتّي تُوُفِّيَتْ.
تا [فاطمه] زنده بود، قطع رابطهاش با ابوبكر همواره ادامه داشت.
جمعبندي با توجّه به نصوص متعدّدي كه از تحقّق دو فعل «خشم و غضب بر ابوبكر» و «قطع رابطه با ابوبكر» حكايت دارند،
اشتباه است كه فعل فَلَمْ تُكَلِّمْهُ كه با «فاء تفريع» و به دنبال فعلهاي فَوَجَدَتْ فاطِمَهُ عَلي ابي بَكْرٍ و فَهَجَرَتْهُ آمده است را
به «سكوت ناشي از قانع شدن» معنا نماييم.
تذكر منظور از عبارت فَلَمْ تُكَلِّمْهُ، ترك هر نوعي از سخن گفتن است كه آن سخن، دليلي بر عدم اِعراض محسوب ميشود.
------------ پی نوشت --------------
1 . جامع الاصول (تأليف:ابن اثير)، ج 10، ص 386.
2 . تاريخ الاسلام، (تأليف: ذهبي)، ص 21.
3. تاريخ الخميس (تأليف: ديار بكري)، ج 2، ص 173.
4 . سنن بيهقي، ج 6، ص 300.